Thực phẩm chức năng là gì? Những lưu ý sử dụng TPCN đúng cách

Nhịp sống hiện đại tất bật ít có thời gian chăm sóc và ăn uống đủ chất đã mở ra cơ hội lớn cho sự phát triển các dòng thực phẩm chức năng. Ngày nay, không khó để bạn có thể mua thực phẩm chức năng từ các shop online nhỏ đến các nhà thuốc, cửa hàng dược phẩm, siêu thị lớn. Thế nhưng, Thực phẩm chức năng là gì? Và đâu là cách sử dụng đúng để tránh gặp cảnh "tiền mất tật mang"?

Thực phẩm chức năng là gì?

Thực phẩm chức năng là thực phẩm (dạng sản phẩm) được sản xuất/chế biến sử dụng như thành phần chức năng bổ dưỡng và có lợi cho cơ thể. Thực phẩm chức năng được điều chế giúp hỗ trợ chức năng sinh lý và giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính.

Nhiều người sau khi sử dụng thực phẩm và cảm thấy bệnh thuyên giảm, phục hồi nhanh hơn, đây bắt nguồn từ các thành phần trong sản phẩm giúp tăng cường hoạt động của tế bào, phục hồi những tế bào tổn thương của cơ thể.

Tác dụng của thực phẩm chức năng

Công dụng của thực phẩm chức năng bổ sung dinh dưỡng còn có thể giống như các thực phẩm thông thường, được sử dụng như một chế độ dinh dưỡng duy trì mỗi ngày. Tuy nhiên, thực phẩm chức năng được khuyến cáo sử dụng ở liều lượng và mức độ phù hợp để mang lại hiệu quả tốt nhất mà không gây ảnh hưởng sức khỏe.

Có những loại thực phẩm chức năng nào?

Thực phẩm chức năng có nhiều loại, được phân loại các nhóm chính như sau:

• Bổ sung vitamin, các khoáng chất thiết yếu: Vitamin A, nhóm B, C, D, E, K… hoặc Khoáng chất Kẽm, Đồng, Magie, Mangan… tăng cường sức khỏe toàn diện, thúc đẩy trao đổi chất.
• Bổ sung chất xơ: Được chiết xuất từ rau, củ, quả giàu chất xơ, dextrin… giúp hỗ trợ tiêu hóa, ngừa nguy cơ táo bón, ung thư đại tràng.
• Bổ sung lợi khuẩn cân bằng hệ tiêu hóa: Cung cấp các loại lợi khuẩn đường ruột Probiotic, cải thiện sức khỏe đường ruột, tăng cường đề kháng.
• Thực phẩm chức năng “giảm cân” thường là các nhóm trà thảo dược, được chế biến, sản xuất sao cho giữ lại các tinh chất hàm lượng cao giúp giảm lượng hấp thụ chất béo, tăng khả năng phân hủy chất béo… Bạn có thể dễ dàng bắt gặp các loại trà giảm cân, viên uống giảm…
• Thực phẩm dinh dưỡng loại bỏ một số thành phần thường chứa thành phần chính từ chiết xuất thực vật/động vật, loại bỏ các thành phần có hại, hoặc có thể kết hợp một số thành phần khác bổ trợ. Một số dòng sản phẩm quen thuộc như dầu gan cá mập bổ mắt, ngừa bệnh tim mạch, chiết xuất bạch quả bổ não, chiết xuất Ý dĩ trắng da…
• Các thực phẩm chức năng có nhu cầu dinh dưỡng đặc biệt thường được sản xuất phù hợp với các đối tượng đặc biệt như: phụ nữ có thai, trẻ em, người cao tuổi, vận động viên, người bệnh tiểu đường, tim mạch…

Thực phẩm chức năng thường được điều chế dưới nhiều dạng phù hợp với các đối tượng và nhu cầu sử dụng khác nhau. Một số dạng thực phẩm chức năng được đóng gói như viên nang, viên nén, cốm, dạng nước, dạng bột, dạng thạch…

Câu hỏi thường gặp và những lưu ý sử dụng tpcn đúng cách

Thực phẩm chức năng có tác dụng phụ không?

Thực phẩm chức năng được chế biến dựa trên công thức riêng, có thể loại bỏ chất bất lợi hoặc bổ sung một số chất có lợi. Thực phẩm chức năng mang lại lợi ích tốt hơn các dinh dưỡng cơ bản, có tác dụng đối với cơ thể và sức khỏe người dùng.

Thực phẩm chức năng chủ yếu có nguồn gốc từ thực vật, động vật, khoáng vật, nên hầu hết không gây tác dụng phụ cho người dùng. Bên cạnh đó, để được gắn nhãn thực phẩm chức năng, sản phẩm phải được đánh giá đầy đủ về chất lượng, độ an toàn và hiệu quả sản phẩm, đảm bảo không gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dùng.

Một số trường hợp xuất hiện các dấu hiệu như nổi mụn, mẩn đỏ, đau, sốt… có thể do dị ứng với thành phần của sản phẩm. Vậy nên, khi mua hoặc sử dụng sản phẩm bạn cần chú ý các thành phần được ghi trên nhãn sản phẩm, tránh các thành phần dị ứng.

Khi bắt đầu, nên sử dụng liều lượng thấp

Với các loại thuốc bổ, thực phẩm chức năng đặc biệt là nhóm thực phẩm chức năng dành cho các người đặc biệt, các chuyên gia sức khỏe thường khuyến cáo rằng nên bắt đầu với liều lượng thấp. Điều này sẽ giúp bạn tránh được trình trạng ruột kích thích do uống thực phẩm chức năng.

Ngoài ra, đối với các dòng thực phẩm chức năng của Âu Mỹ, các chuyên gia khuyên dùng bắt đầu từ liều trẻ em, tăng dần và theo dõi tác dụng. Bởi các dòng TPCN Âu Mỹ thường được nghiên cứu, điều chế và thử nghiệm để phù hợp với cơ địa của người u Mỹ. Các dòng TPCN Nhật, Hàn, Việt… sẽ là lựa chọn phù hợp hơn cho cơ địa người châu Á nói chung và người Việt nói riêng.

Sử dụng TPCN liều lượng cao có tốt không?

Nhiều người với tâm lý muốn khỏe nhanh, đẹp nhanh, thường sẽ sử dụng quá liều khuyến cáo. Dù có nguồn gốc từ tự nhiên, không gây tác dụng phụ nếu sử dụng lâu dài, thế nhưng khi sử dụng quá liều thực phẩm chức năng có thể gây ra một số phản ứng không mong muốn.

Việc bổ sung Vitamin C quá liều (lớn hơn 1.000mg/ngay) có thể là nguyên nhân gây nên những vấn đề về đường ruột, gây khó ngủ. Sử dụng thực phẩm chức năng Collagen quá liều có thể gây nổi mụn, dị ứng,...

Thời điểm sử dụng thực phẩm chức năng mang lại hiệu quả tốt nhất

Mỗi loại thực phẩm sẽ có thời điểm hấp thụ tốt nhất khác nhau. Ví như, có thể hấp thụ vitamin, khoáng chất từ trái cây tươi tốt nhất vào buổi sáng, sữa nên uống vào buổi tối giúp ngủ ngon hơn. Thực phẩm chức năng cũng vậy, mỗi sản phẩm sẽ có hướng dẫn sử dụng và thời điểm uống tốt nhất theo chỉ định Nhà sản xuất.

Có nên uống nhiều loại thực phẩm chức năng cùng lúc?

Sử dụng cùng lúc các loại thực phẩm chức năng có tác dụng bổ trợ có thể giúp phát huy hiệu quả sản phẩm nhanh chóng. Tuy nhiên, sử dụng TPCN có công dụng đối nghịch nhau, sẽ làm ảnh hưởng đến quá trình hấp thụ và hiệu quả sản phẩm.

Theo lời khuyên từ bác sĩ, trong trường hợp sử dụng nhiều loại TPCN cùng lúc, bạn chỉ nên sử dụng kết hợp không quá 3 loại. Tuy nhiên, việc sử dụng cùng lúc này cần tham khảo ý kiến bác sĩ, chuyên gia dinh dưỡng về cách dùng, liều dùng và thời điểm uống để tránh các tác dụng phụ của thực phẩm chức năng không mong muốn.

Tương tự như việc sử dụng TPCN cùng lúc với các loại thuốc đang điều trị đặc biệt. Bạn nên tránh việc tự ý sử dụng thực phẩm chức năng bổ sung mà bỏ qua lời khuyên từ người có chuyên môn.

Có nên dùng thực phẩm chức năng quá hạn sử dụng không?

Cho đến nay, chưa có bất kỳ nghiên cứu hoặc trường hợp tử vong do sử dụng thực phẩm chức năng hết hạn. Tuy nhiên, việc sử dụng thực phẩm chức năng hết hạn có thể không mang lại hiệu quả như mong muốn và gây ảnh hưởng đến sức khỏe về lâu dài.

Trường hợp sản phẩm vẫn còn hạn sử dụng nhưng xuất hiện các dấu hiệu xỉn màu, chảy nước, vỡ do điều kiện bảo quản kém, bạn nên xem xét bỏ ngay sản phẩm này.

Chế độ dinh dưỡng khi sử dụng thực phẩm chức năng

Thực phẩm chức năng bổ sung các chất cơ thể thiếu hụt ở dạng “ăn ít bổ nhiều”, tuy nhiên bạn cũng không thể quá phụ thuộc vào sản phẩm và bỏ qua các bữa ăn dinh dưỡng, đủ chất mỗi ngày.

Các chuyên gia khuyến cáo, nên bổ sung thực phẩm chức năng song song với kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý, giàu các chất thiết yếu.

Lưu ý: Các bài viết của Japana chỉ mang tính chất tham khảo và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa.

Thực phẩm chức năng sẽ góp phần bổ sung dưỡng chất, tăng cường sức khỏe cho bạn và người thân. Thế nhưng việc sử dụng đúng, tránh những sai lầm trên đây sẽ góp phần giúp sản phẩm phát huy tốt nhất hiệu quả. Cùng đón xem các bài viết khác về chủ đề này để cải thiện và tăng cường sức khỏe bản thân, gia đình bạn.